Moeder-ondernemer: een fulltime job!

Els, Estelle en Halina. Alle drie onderneemsters in hart en nieren. En ook alle drie moeder van respectievelijk 5, 4 en 4 kinderen. Ze hebben dus heel wat gemeen en dat blijkt ook meteen uit het animerende gesprek dat al enkele minuten na hun eerste ontmoeting ontstaat. Over de kinderen natuurlijk. Maar ook over de zaak. De twee passies in hun leven.

“Hoe combineer je een (groot) gezin met een onderneming?” Het is een vraag die vaak aan vrouwelijke ondernemers gesteld wordt. Is dat een terechte vraag? Of worden jullie boos dat die vraag niet of weinig aan mannen gesteld wordt?

Estelle: “Ik heb er mij nooit kwaad om gemaakt. Het vraagt zeker wel organisatie. Maar een gezin combineren met werken tout court vraagt om een goede organisatie. Een groot gezin is zeker geen belemmering om te ondernemen. Je mag je niet blindstaren op het aantal kinderen.”

Halina: “De vraag kan zeker ook aan mannen gesteld worden. De mannen die geëvolueerd zijn met de tijd en bij de opvoeding betrokken worden, willen ook niet altijd ’s avonds weg zijn en willen mee deel uitmaken van de opvoeding.”

Els: “Bij mij is die vraag heel weinig gesteld geweest. Dat komt misschien omdat ik daar ook niet altijd mee te koop loop. Of je stelt je in professionele context voor als bedrijfsleider of in een andere context als moeder.  De tijd dat je bovendien wakker bent is lang hé. Het heeft veel te maken met hoe je er zelf mee omgaat.”

 

Hoe pakken jullie het dan concreet aan om alles rond te krijgen?

Estelle: “Ik heb zaken uitbesteed. Eerst een au pair, dan een poetsvrouw en uiteindelijk een nanny. Toen ze nog klein waren, deed ik alles zelf. Haasten om het kantoor om 17u te sluiten, snel naar school en de crèche, snel een worstje bakken bij de aardappelen die ik over de middag al gekookt had. Maar dat was voor mij niet houdbaar. Ik ben ook telkens drie weken na elke bevalling beginnen werken. Niet de luxe van mijn baby drie of vier maanden bij mij te hebben. Dat is een keuze die je maakt. Uiteindelijk was uitbesteden echt een keuze. Op het moment dat ik dan thuis was, moest ik niet wassen of koken. En dan kon ik nog eens een boekje met hen lezen en had ik ruimte om te vragen hoe het op school was.”

Els: “Wij zijn jong getrouwd en hebben heel bewust gekozen voor een groot gezin. We wilden daar tijd voor maken. Ze zijn wel naar de onthaalmoeder geweest, maar de naschoolse opvang is altijd heel beperkt geweest. In de vakanties zorgden we voor een student die als vakantiejob de kinderen animeerde. We woonden toen nog naast het bedrijf en dat maakte het wel makkelijk om heen en weer te lopen. Ik kon ’s avonds ook nog veel doen als ze in bed zaten. Ik doe nu zelfs alles zelf, heb geen huishoudhulp meer. En ik moet zeggen: ik heb de beste ingevingen voor het bedrijf als ik de strijk aan het doen ben.”

Estelle: “Als ondernemer lopen werk en privé door elkaar. Je hebt als ondernemer meer flexibiliteit.”Halina: “Als ik dat hoor, is het bij ons meer een puzzel geweest. Toen ze klein waren, woonden we nog aan de zaak (nvdr. Halina en haar man hadden toen een drukkerij). De oudsten ben ik heel vaak kunnen gaan halen. Zij deden hun huiswerk en ik werkte verder. En na het avondeten kon ik ook weer verder werken. Het is ook relativeren. Mijn huis is zeker niet altijd piekfijn in orde. Maar dat is loslaten. In onze context moeten we het gewoon doen zoals het kan. En als het niet kan zoals het moet, dan moet het zoals het kan. Da’s zo’n beetje mijn credo. Ik wil ook niet altijd stressen rond opruimen en poetsen.”

Zijn er zaken die jullie vanuit het ondernemerschap kunnen meenemen in de opvoeding van jullie kinderen?

Els: “Als ik met een personeelsprobleem kampte, dan heb ik al heel vaak gedacht: ‘Als ik dat nu aanpak zoals ik doe met mijn kinderen, dan werkt dat misschien wel.’ Dingen relativeren, laten waaien. In een bedrijf wil je graag dat alles snel opgelost is. Als er ruzie is tussen twee arbeiders, dan wil je dat snel opklaren. Maar soms moet je ze eens laten doen en dan gaat het vanzelf over. Zoals bij de kinderen.”

Estelle: “Ja, dingen loslaten. En ook: je hebt vier of vijf kinderen en die verschillen allemaal heel hard. De ene kan goed dit, de andere is knap in dat, en ze kijken altijd naar de ander. Iedereen is uniek, en het is de kunst om te vinden waar je goed in bent en waar je je sterk in voelt. En op het werk moet je ook met verschillende mensen omgaan. Je moet geloven in de kracht van andere mensen en het beste in zichzelf laten bovenkomen.”

Halina: “Ja en iemand die zich goed voelt, die presteert ook beter. Die denkt helderder na, die is verdraagzamer, kan meer aan,… Dat is inderdaad ook zo met de kinderen.”

Els: “‘Leer elkaars verschillen appreciëren,’ zeg ik vaak, ‘en tussen de medewerkers is die wederzijdse uitwisseling ook, ze moeten leren met elkaar omgaan.”

Halina: “Coachen. Nog zoiets dat ik zowel thuis als op het werk doe. Er zit heel veel kennis en ervaring bij de mensen met wie je werkt. En soms hebben mensen de kans nog niet gekregen om het zelf op te lossen. En dat probeer ik zowel in mijn job als bij de kinderen toe te laten. Zoek het uit, stel iets voor en soms komen daar pareltjes uit. Bewust of onbewust  probeer je ook de blik van de kinderen verder te openen. Ze zitten soms in een tunnel-redenering en dan zeg je ‘probeer eens over het muurtje te kijken, zoek eens iets op, kijk eens verder.’ Het triggeren van kansen zien, iets méér doen, opportuniteiten zien, oplossingsgericht zijn. Je wordt daar als ondernemer zo hard in getraind dat je dat ook aan je kinderen doorgeeft.”Estelle: “Onlangs vroeg ons één van mijn dochters: ‘mama, wat is het nut van het leven?’. En ik zei: ‘Het nut van het leven heb je zelf in handen. Ook al zijn er regels, je bepaalt zelf je leven.’ En ook al kunnen die regels als ondernemer frustrerend werken, soms moet je dingen aanvaarden en ermee leren omgaan. En dat is een stuk uit dat ondernemerschap dat je meegeeft.”

Zouden jullie de microbe van het ondernemerschap graag doorgeven aan jullie kinderen?

Halina: “Ik denk dat er een verschil is tussen ondernemerschap en ondernemend zijn. Van mij moeten ze geen ondernemer worden, maar ik zou het wel fijn zijn als ze ondernemend zijn in wat ze doen. Actief zoeken naar oplossingen, praten, netwerken, verantwoordelijkheid opnemen. Ik zou al blij zijn als elk kind serieel gelukkig wordt.”

Els: “Ik had bij elk doopsel van onze kinderen in mijn hoofd ‘ik hoop dat je kan uitgroeien tot een schoon mens.’ En nu ze ouder worden, en de eerste stappen in het werk zetten, hoop ik dat ze vooral ondernemend in het leven staan, wat dat ook betekent. Ik zie en hoor te vaak mensen die te weinig ondernemend zijn in het nemen van beslissingen. Mensen vinden het moeilijk om keuzes te maken en als die keuze dan gemaakt is, om door te zetten en te blijven volhouden. Wij hebben binnen het bedrijf jammer genoeg heel wat wissels omdat het dan toch niet is wat ze hoopten. Je moet eens durven tegen de muur lopen, twee stappen achteruit, dan weer vooruit en durven over die muur te kruipen. En ik hoop dat mijn kinderen dat bij ons gezien hebben, dat het niet altijd rozengeur is. Sakkeren over veel werken of te weinig verdienen helpt niet. Wij hebben dat ook heel weinig gedaan bij onze kinderen, want op deze manier zullen ze zeker geen ondernemer willen worden! (lacht)“

Laatste vraag: worden jullie op Moederdag extra verwend door jullie kroost?

(algemene hilariteit onder de vrouwen)

Halina: “Ja, bij ons is dat nog met tekeningen en knutselwerkjes enzo. Ze zijn nog heel attent.”

Estelle: “Ik heb daar niet zoveel belang aan, maar ik vind het wel leuk als ze het niet vergeten zijn en me een dikke knuffel geven!”

Els: “De kinderen zijn vaak meer begaan met de grootmoeders dan met mij. Voor hèn hebben we al cadeautjes. Maar ik heb gezegd: ‘ik wil iets anders hoor!’ (lacht)”